Η εκπαίδευση του εξανδραποδισμού.

Posted on Ιουλίου 8, 2011

0



Για τον πολιτισμό των καιρών μας πολλά μπορούν να ειπωθούν, όπως ότι στηρίζεται σε αξίες και ιδανικά που είναι αμφίβολης ποιότητας και…προέλευσης. Καταναλωτισμός, ανταγωνισμός, ματαιοδοξία και άλλα παρόμοια, που κάνουν τους ανθρώπους να τρέχουν μέσα σε μια πανικόβλητη καθημερινότητα , διαλυμένοι μεταξύ εργασιακών υποχρεώσεων, κοινωνικών στερεοτύπων, φυλετικών και σεξιστικών προκαταλήψεων. Αν, όμως το επιθυμούσαμε, θα μπορούσαμε να βρούμε ένα χαρακτηριστικό στοιχείο του σύγχρονου πολιτισμού μας , που οδηγεί σε μια κομβική παρενέργεια.

Το χαρακτηριστικό στοιχείο είναι η απαξίωση της παιδείας και η παρενέργεια ο εξανδραποδισμός μας.

Η παιδεία έχει εκφυλιστεί σε εκπαίδευση. Μια μηχανιστική διαδικασία αποστήθισης , που άραγε τί σκοπό έχει; Η υπερεξειδίκευση, που είναι η λόγος που η παιδεία μας ακολουθεί αυτή την τακτική , παράγει στην ουσία έτοιμα εργαλεία για συγκεκριμένες «βίδες» της αγοράς εργασίας.

Από τα σχολικά χρόνια ο μαθητής συμμορφώνεται σε ένα πρόγραμμα σπουδών που τον καλεί να συσσωρεύει γνώσεις , αντί να του προσφέρει το παράδειγμα και τον τρόπο εκλογής του κατάλληλου εργαλείου για κάθε πρόβλημα. Κοινώς, να του αναπτύξει την διαβόητη Κριτική σκέψη. Επίσης, οι περισσότεροι μαθητές σχεδόν ποτέ δεν θα μάθουν πως να λύνουν ένα πρόβλημα σε συνεργασία με τον διπλανό τους. Το εκπαιδευτικό σύστημα δεν προωθεί καθόλου την ομαδική και συνεργατική μέθοδο, η οποίο ωστόσο, αποτελεί πυλώνα κάθε κοινωνίας. Τέλος, ελέγχεται και ο τρόπος που διδάσκονται οι λεγόμενες ανθρωπιστικές επιστήμες. Ποιο είναι το νόημα της διδασκαλίας αρχαίων αν αυτό που μένει είναι μια αμφίβολη γνώση συντακτικού και γραμματικής; Ό, τι προέχει είναι η διδασκαλία τον νοημάτων, των ιδεών¹. Όχι του στείρου συντακτικού. Παρόμοιο το πρόβλημα και στην ιστορία. Το εκπαιδευτικό σύστημα εφαρμόζει το μοντέλο του Παπαρρηγόπουλου σε τριπλή επανάληψη : Αρχαιότητα – Βυζάντιο – Νεότεροι Χρόνοι , Δημοτικό – Γυμνάσιο -Λύκειο! Όμως, ο Παπαρρηγόπουλος έζησε τον 19ο αιώνα. Τώρα είναι 21ος… Αυτός ο κυκλικός, εσωστρεφής τρόπος διδασκαλίας της ιστορίας προκαλεί ξενοφοβία και μισαλλοδοξία, αφού ο μαθητής αγνοώντας την ιστορία και την κουλτούρα κάθε άλλου λαού κινδυνεύει να αποκτήσει την εντύπωση, πως η χώρα του είναι το κέντρο του κόσμου και όλοι όσοι είναι έξω από αυτή είναι επιβουλευτές της μοναδικότητας της.

Ίδια είναι η κατάσταση και σε άλλα μαθήματα . Ο κανόνας είναι ένας: πολλές γνώσεις , ελάχιστη ουσία. Αυτή η μονομέρεια της παιδείας μας συνδέεται άμεσα με την υπερεξειδίκευση κι αυτή με τη σειρά της τον τεχνοκρατισμό. Και κάπου εδώ αρχίζει το πρόβλημα… Γιατί ο τεχνοκρατισμός είναι χαρακτηριστικό με επίδραση στην ίδια την κοινωνία. Όλο και πιο πολλοί αποκτούν αυτήν την ιδεοληψία, στήνοντας , χρόνια τώρα, μια πραγματικότητα «απόλυτα λογική» . Βέβαια , κάθε τι υπολογίσιμο γίνεται εξαγοράσιμο, άρα εμπορεύσιμο , άρα όχι ανθρώπινο.

Η αξιακή συγκρότηση του ατόμου μετατέθηκε από τα «γλυκανάλατα» ιδανικά σε νούμερα. Τιμές – να βλέπω αποτελέσματα. Χειροπιαστά πράγματα. Κάπως έτσι, φτάνουμε στον εξανδραποδισμό μας. Γι’ αυτό και δεν είναι παράλογο, αυτό που συχνά μας εκπλήσσει: ένας μορφωμένος άνθρωπος να έχει τόσο συντηρητικές και φοβικές αντιλήψεις ². Αυτό , όμως, που συμβαίνει στην ουσία είναι ότι δεν έχουμε να κάνουμε με ένα μορφωμένο – πεπαιδευμένο, αλλά με ένα μορφωμένο – παπαγάλο.

Τα μεγάλα πνεύματα στην τέχνη και στην επιστήμη, σε τρομερά συντριπτική πλειοψηφία ήταν άτομα με βαθύ ανθρωπισμό και συνήθως είχαν αγνωστικιστική στάση ζωής. Από το Σωκράτη, τον Γαλιλαίο και τον Αϊνστάιν μέχρι τον Ράσελ και τον Ντοστογιέφσκι. Αυτό συμβαίνει γιατί η πραγματική παιδεία σε κάνει , πρώτα απ’ όλα, αντιδογματικό ³. Όχι βέβαιο τεχνοκράτη, που δεν διστάζει σε τίποτα προκειμένου να του βγουν τα νούμερα…

Η ανθρωπιά και η αλληλεγγύη δεν είναι πια η αυτονόητη θέση. Ο ατομισμός και η φοβικότητα είναι. Έτσι εκπαιδευόμαστε.

Υ.Γ. «Παιδεία είναι αυτό που μένει όταν όλα όσα έχουν μαθευτεί ξεχνιούνται.» ,

Β.F. Skinner (ψυχολόγος)

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1.Θα ήταν προτιμότερη η διδασκαλία περισσοτέρων κειμένων, σε νέα ελληνική, παρά ένα κείμενο σε μια ολόκληρη χρονιά. Επίσης, μιας και αναφερόμαστε στο ζήτημα του νοήματος του κειμένου, δεν είναι τυχαίο ότι δεν διδάσκεται στο σχολείο κωμωδία και σάτιρα. Είναι , μάλλον , αρκετά αντιδραστικοί εκεί οι αρχαίοι μας. Όπως, αποκλείονται και άλλα κείμενα πχ Ο Προμηθέας Δεσμώτης, όπου ο Αισχύλος μας μιλά για τα δυο αδελφάκια: το Κράτος και τη Βία!

2.Το πράγμα γίνεται κωμικό, όταν ο τεχνοκρατισμός και η μανιασμένη συσσώρευση γνώσεων χωρίς ουσία αφορά ανθρωπιστικές επιστήμες: http://youtu.be/-NN2oy8Jdf0

3. Χαρακτηριστικό είναι το σλόγκαν ενός ιδιωτικού φροντιστηρίου, από αυτά που υπόσχονται , αν πληρώσεις καλά, να σε βάλουν να γίνεις επιστήμονας. Έλεγε : » Εκπαίδευση που σε φανατίζει»!

Advertisements