Μερικές, ακόμα, σκέψεις για την βία.

Posted on Ιουλίου 7, 2011

0


«Εμείς είμαστε η δύναμη»

 

Σε άλλη περίπτωση, έχει γίνει αναφορά για κάποια βασικά χαρακτηριστικά της βίας (Βασική κριτική της βίας), στην οποία εξωθούνται οι πολίτες, εξαιτίας της άκρατης και ποικιλόμορφης βίας του Κράτους. Είχε αναφερθεί ότι η βία παρουσιάζεται σε διάφορες μορφές και δεν χρειάζεται να είναι πάντα φυσική – σωματική και πως είναι αιτιολογημένη μόνο όταν είναι σαν αντίδραση στην εξουσιαστική βία του ισχυρού.

Μια αιτιολογημένη, λοιπόν, βία είναι αυτή που έρχεται ως αντίδραση στην αδικία. Το αν αυτή η αντίδραση θα είναι, εκτός από αιτιολογημένη και δικαιολογημένη είναι ένα θέμα προσωπικά ηθικό. Δεν είναι ούτε καν θέμα χαρακτήρα, αφού ο καθένας μπορεί να επιλέξει να ζήσει με μια αρχή που δεν είναι 100% σύμφυτη με τον χαρακτήρα του¹. Η στάση ζωής του καθενός θα του υπαγορεύσει αν θα δικαιολογήσει την οποιαδήποτε βίαιη πράξη , που κάνει ο ίδιος ή γίνεται μάρτυρας της. Ακόμη, εκτός από την ηθική δικαιολόγηση μπορεί κάποιος να αντιλαμβάνεται την αναγκαιότητα άσκησης βίας, ίσως να προβαίνει και ο ίδιος σ’ αυτή, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι τη θεωρεί και μια ευχάριστη δράση. Συνεπώς, για το κάθε άτομο εξαρτώνται από διαφορετικούς παράγοντες η ιδέα της αναγκαιότητας της βίας, η ηθική της νομιμοποίηση και η ευχαρίστηση που προέρχεται από την άσκηση της.

Στην περίπτωση αυτή, που το άτομο αντλεί και ευχαρίστηση από τη χρήση της βίας, έχουμε μια ειδική περίπτωση, του βίαιου χαρακτήρα γενικότερα. Η βία, ως ενστικτώδης τρόπος επικοινωνίας και επιβολής της άποψης μας στις διαπροσωπικές σχέσεις, δεν έχει καμία σχέση με την αντίδραση στην κοινωνική και ταξική αδικία προς τους αδύναμους. Αυτή η ακραία δράση, που στο παρελθόν , ιστορικά, έχει αποτελέσει αφορμή για φριχτά εγκλήματα δεν αιτιολογείται ποτέ. Ο βίαιος χαρακτήρας αποβάλλεται από την κοινωνία, που αξιοποιεί τη βία και τη σέβεται , μόνο ως ένα επικίνδυνο και ασταθές μέσω αντίδρασης. Με την κατάλληλη προσοχή δηλαδή.

Λοιπόν,η βία, όσον αφορά την κοινωνική δικαιοσύνη, είναι ένας τρόπος επικοινωνίας, με τον οποίο εκφράζεται η φυσική (αιτιολογημένη) αντίδραση προς μια κοινωνική αδικία και δεν σχετίζεται με προσωπικές διαφορές των ατόμων. Η βία έχει διάφορες μορφές και δεν είναι πάντα σωματική ².

Αφού ορίσαμε κάπως έτσι την βία απέναντι στην κοινωνική αδικία, νομίζω, χρειάζεται να θιχτούν και κάποια κριτήρια σχετικά με τον τρόπο επιβολής της. Αφού πρόκειται για μια αντίδραση, και μάλιστα αυθόρμητη, δεν μπορεί να έχει τίποτα το σαδιστικό και κανένα στοιχείο ευχαρίστησης. Η βίαιη πράξη δεν είναι πεδίον δόξης. Επίσης, χρειάζεται μια συμμετρία μεταξύ αδικίας και αντίδρασης. Η υπέρμετρη αντίδραση στερεί από τον αδικημένο το κοινό περί δικαίου αίσθημα και γίνεται με τη σειρά του και αυτός έκπτωτος. Η σωματική βία προκαλεί σε όλους αποστροφή, σχεδόν πάντα. Θεωρείται η πιο απεχθής μορφή βίας και η πιο δραστική. Υπάρχουν , όμως, κι άλλες μορφές βίας, που ονομάζονται βίαιες μόνο επειδή δεν συμβαδίζουν με τις επιταγές της ισχύουσας κυβερνητικής πολιτικής και αρχής.

Για παράδειγμα η απεργία διαρκείας , που πολλοί προτείνουν ως αντίδραση του λαού στις σημερινές συνθήκες είναι μια φυσική αντίδραση: ο εργάτης δεν πληρώνεται για τη δουλεία του, άρα σταματάει να παράγει για το αφεντικό του.Είναι και μια συμμετρική αντίδραση, που κερδίζει και το αίσθημα δικαιοσύνης της κοινωνίας. Είναι, τέλος, «βίαιη» και θα χαρακτηριστεί ως τέτοια, αφού προξενεί καίρια πλήγματα στους κρατούντες, που ως γνωστόν αρέσκονται να νοηματοδοτούν τις λέξεις εντελώς υποκειμενικά.

Υποσημειώσεις.

1. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Μιχαήλ Μπακούνιν. Σαν χαρακτήρας περιγράφεται αυταρχικός και δυναμικός ενώ με την ίδια τη ζωή του έγινε υπόδειγμα αυτοθυσίας και αγωνιστικού πάθους για τα ιδανικά της ελευθερίας του ατόμου. Παρομοίως και ο μεγάλος του αντίπαλος, Καρλ Μαρξ.

2. Στην ιδέα ότι η βία είναι κυρίως ή αποκλειστικά σωματική ή φυσική ( με την έννοια των καταστροφών ή των επιθέσεων) οφείλονται δύο βασικές , σκόπιμες, παρεξηγήσεις. Πρώτον, να καταδικάζεται «απ’ όπου κι αν προέρχεται» και κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Δεύτερον, να περνάει απαρατήρητη η εκλεπτυσμένη κρατική και άνωθεν προερχόμενη βία, που συνήθως έρχεται με τη μορφή φόρων, στέρησης δικαιωμάτων μέσα από νομιμοφανείς διαδικασίες κ.λπ.

Advertisements