Η σημασία της Παιδείας στον καπιταλισμό.

Posted on Ιουνίου 19, 2011

0



Βασική προϋπόθεση για να εξεγερθεί κάποιος, είναι να συνειδητοποιήσει την ανάγκη για εξέγερση. Να αντιληφθεί , πως η τωρινή του κατάσταση δεν είναι αυτή που θα έπρεπε να είναι. Πως η αδικία που του συμβαίνει είναι ανυπόφορη και όχι ανεκτή, επειδή τάχα δεν υπάρχει άλλη διέξοδος. Ο καταπιεζόμενος θα πρέπει να σκεφτεί ο ίδιος για τη ζωή του και να καταλήξει στο αν είναι ευχαριστημένος ή δυσαρεστημένος.

Η μεγαλύτερη επιτυχία του Καπιταλισμού είναι πως εκτός από κοινωνικοοικονομικό σύστημα με απίστευτη ευελιξία στο να απορρόφα τις κρίσεις του, ευτύχησε να έχει στο οπλοστάσιο του και ψυχολογικά εργαλεία, στοχεύοντας κατευθείαν στην ματαιοδοξία του ανθρώπου, την προσαρμοστικότητα του και την τάση του για συσσώρευση αγαθών. Πατώντας πάνω στο ένστικτο έχτισε μια παρά φύση πραγματικότητα. Είναι αντιφάσεις σαν κι αυτές που κατευθύνουν το ιστορικό γίγνεσθαι. Δεν πρέπει να ξεχνάμε , όμως, πως η καλλιέργεια άλλων ενστίκτων , όπως της συντροφικότητας , της δικαιοσύνης και της επιθυμίας για ελευθερία μπορούν να οδηγήσουν σε μια Όντως κοινωνία. Γιατί η τωρινή είναι μόνο ένα κακέκτυπο, με ελάχιστους συνεκτικούς ιστούς.

Θα παρατηρούσε κάποιος , ότι ένας άνθρωπος εξεγείρεται και αντιδρά όταν πεινά, όταν είναι πραγματικά ενδεής και υπολείπεται των βασικών αγαθών. Σωστά. Όλοι εξεγείρονται τότε. Όπως , σχεδόν όλοι, συμφωνούν με το κίνημα των αγανακτισμένων σήμερα. Το θέμα, σε αυτές τις περιπτώσεις είναι το επόμενο βήμα, δηλαδή, ο εξεγερμένος τί επιδιώκει πραγματικά. Διότι αν απλά θέλει να γεμίσει το πιάτο της επόμενης μέρας, τότε μάλλον δεν έχει κάνει πολλά βήματα προόδου. Για να ζητήσει ο αδικούμενος το κάτι παραπάνω χρειάζεται ένα βαθμό ελάχιστης συνειδητοποίησης της κατάστασης, όχι της άμεσης που έχει μπροστά του. Όχι του αύριο, αλλά του πάντα.

Από τις δύο παραπάνω ιδέες ( ανάγκη συνειδητοποίησης της ανάγκης για αντίδραση και ανάγκη για καλλιέργεια θετικών ενστίκτων), απ’ αυτές , λοιπόν, τις ιδέες προκύπτει πως ο καταπιεζόμενος οφείλει (στον εαυτό του πρώτα – πρώτα) να καλλιεργήσει ένα βαθμό σκέψης, να έχει μια παιδεία και μόρφωση.

Φυσικά η συσσώρευση γνώσεων δεν είναι πανάκεια, ο ελιτισμός δεν είναι γόνιμος γιατί δεν αγγίζει ευρύτερα κομμάτια της κοινωνίας και η δουλική εξάρτηση από αυθεντίες δεν αποδίδει για όποιον θέλει να λέγεται ελεύθερος. Συνεπώς, πρέπει να βρούμε ένα άλλο μοντέλο επαφής μας με την Παιδεία, αν συμφωνούμε στην αναγκαιότητα συνειδητοποίησης και καλλιέργειας.

Η παρεχόμενη γνώση πρέπει να έχει αναφορά στην κοινωνία. Να συνοδεύεται από την ελεύθερη πληροφόρηση και να αφήνει το άτομο να κινηθεί ελεύθερα , να διαμορφώσει τη σκέψη του. Μιλάμε για ένα μίνιμουμ ανθρωπιστικής παιδείας, κοινωνική προϋπόθεση για την ελεύθερη συμβίωση. Αυτή η παιδεία δεν έχει να κάνει με αποστήθιση και σχολαστικές αναλύσεις. Έχει να κάνει με την κριτική, την αξία του παραδείγματος και ελεύθερη σκέψη. Για όλ’ αυτά, πιο πολύ από εγχειρίδια , χρειάζονται δράσεις. Η κοινωνία να κοινωνικοποιεί , δηλαδή, τα νέα μέλη της. Τί πιο ενστικτώδες και πρωτογονικό από αυτή τη συντροφικότητα;

Ένα τέτοιο βασικό πρόγραμμα σπουδών ίσως είναι ουτοπικό. Μακριά από τη σημερινή πραγματικότητα των πανελληνίων και των φροντιστηρίων. Ωστόσο, η ισχύς της παιδείας και της ελεύθερης πληροφόρησης βρίσκει ισχυρά παραδείγματα ακόμα και στις μέρες μας: χωρίς να πλησιάζει διόλου το ιδεατό, η παρεχόμενη παιδεία των προηγούμενων ετών και η σχετικά ελεύθερη διακίνηση πληροφοριών (εξαιτίας του διαδικτύου) δημιούργησε μια νέα γενιά, που μπορεί σε μεγάλο βαθμό να είναι εν υπνώσει, αριθμεί ωστόσο, ποσοστά που διαισθάνονται ή συνειδητοποιούν πως κάτι δεν πάει καλά. Που νιώθουν την ανάγκη να βγουν στο δρόμο, και να διαμαρτυρηθούν. Ίσως όχι ακόμα ζυμωμένοι πολιτικά, αλλά αυτό έπεται. Μια ελάχιστη δόση ελευθερίας και η σπορά ανθεί.

Ίσως, τα νέα μέτρα στη Παιδεία και ο σταδιακός εκφυλισμός της από όλες τις κυβερνήσεις να είναι αυτό ακριβώς: η προσπάθεια των κρατούντων να πάψουν να παράγουν ένα μορφωμένο , πληροφορημένο και υποψιασμένο προλεταριάτο, που θα ξέρει να ορθώσει το ανάστημα του , απενοχοποιημένα και στέρεα.

Advertisements